In de week vóór de NAVO top schreef “Abolition 2000”, een coalitite van tientallen grote en kleine organisaties die opkomen voor een kernwapenvrije wereld, een opiniestuk getiteld “Kernwapens Kleine Brogel op NAVO-agenda in Straatsburg?”. Het stuk werd gepubliceerd in “Le Soir”, maar (het wordt stilaan een kwalijke gewoonte) bij onze Vlaamse “kwaliteitskranten” was er geen belangstelling. Alhoewel de data in de aanhef niet meer kloppen, blijft de inhoud van het stuk actueel. Wij publiceren de volledige tekst.
Op 3 en 4 april zitten staatshoofden en regeringsleiders samen op een grote NAVO-top in Straatsburg. Met veel luister wordt daar de 60ste verjaardag van de militaire alliantie gevierd. Tegelijk wordt het startschot gegeven voor de discussie over een nieuw Strategisch Concept, het mission statement van de NAVO voor de komende jaren. Zetten onze ministers er eindelijk ook de NAVO-kernwapens op de agenda?
De NAVO houdt nog steeds naar schatting 150 à 240 Amerikaanse B-61 nucleaire vliegtuigbommen paraat op militaire bases in Duitsland, Italië, België, Nederland en Turkije. Opeenvolgende regeringen gingen de kwestie uit de weg, maar dat ook op de luchtmachtbasis van Kleine Brogel, in Limburg, een 20-tal tactische kernwapens liggen, is al lang geen geheim meer. Deze kernwapens staan onder toezicht van zo’n 110 Amerikaanse soldaten, maar het zijn Belgische piloten die met hun Belgische F16-toestellen opgeleid worden om in oorlogstijd deze massavernietigingswapens af te gooien.
Naast de B-61 vliegtuigbommen zijn aan de NAVO ook nog Amerikaanse nucleaire kruisraketten op onderzeeërs toegewezen, en Britse kernwapens op de Trident-onderzeeërs in een substrategische rol. Dit is slechts een bescheiden deel van het bestaande kernwapenarsenaal, maar de verwijdering van de kernwapens uit Europa zou het multilaterale non-proliferatieproces een nieuwe impuls kunnen geven en zou een belangrijke stap zijn naar nucleaire ontwapening wereldwijd.
In 2005 stemden Kamer en Senaat een resolutie waarin de regering gevraagd wordt inspanningen te doen om de terugtrekking van de kernwapens uit Europa binnen de NAVO op de agenda te zetten. Totnogtoe bleef die resolutie dode letter. Het ontbrak onze ministers aan politieke moed om de discussie aan te gaan. Het argument luidde dat België zich met zo’n standpunt niet wilde isoleren binnen de NAVO. Dat onder andere ook Duitsland de discussie wilde openen, werd straal genegeerd.
Met Obama in het Witte Huis schijnt er weer beweging te komen in het kernwapendossier en is er opnieuw de politieke ruimte om over ontwapening te praten. Ivo Daalder, Obama’s veiligheidsadviseur tijdens de verkiezingscampagne en door Obama genomineerd als Amerikaans NAVO-ambassadeur, publiceerde in Foreign Affairs een opmerkelijk artikel, “Toward a World Without Nuclear Weapons”, over de toekomst van de Amerikaanse kernwapenstrategie. De VS moeten het voortouw nemen in nucleaire ontwapening. Als eerste stappen moet de rol van kernwapens in de Amerikaanse militaire strategie ingeperkt worden, en moeten de VS het aantal kernwapens drastisch terugschroeven – al gaat hij niet zo ver dat de VS als eerste hun nucleaire afschrikking moeten opgeven. Waar de Bush-administratie nauwelijks belangstelling had voor het multilaterale wapenbeheersingsraamwerk en het zelfs actief ondergraafde, staat Obama voor ambitieuze plannen inzake nucleaire ontwapening en non-proliferatie. Zo heeft hij zich duidelijk geëngageerd om de START-onderhandelingen met Rusland, over de reductie van het aantal strategische kernwapens, nieuw leven in te blazen.
Ook het Amerikaanse militaire establishment zelf loopt steeds minder warm voor de blijvende ontplooiing van kernwapens in Europa. In een ophefmakend rapport van de Secretary of Defence Task Force on Dod Nuclear Weapons Management pleiten enkele ijzervreters uit de Bush-administratie voor een herwaardering van de nucleaire afschrikkingspolitiek en het behoud van de Amerikaanse kernwapens in Europa. Niks nieuws onder de zon. Maar opmerkelijk is dat ze tegelijk klagen dat hun visie nauwelijks nog aanhangers vindt. De nucleaire capaciteiten en de kennis over de nucleaire afschrikking binnen de legeronderdelen blijkt sterk te zijn achteruitgegegaan. Verschillende krijgsmachten laten hun nucleaire capaciteiten afsterven door ze zwaar onder te budgetteren. Ook EUCOM, de Europese commandostructuur voor de Amerikaanse troepen, is niet langer pleitbezorger voor de stationering van de kernwapens in Europa. Ook het militaire establishment is dus klaar voor de terugtrekking van die kernwapens.
Op de komende NAVO-top in Straatsburg legt Jaap De Hoop Scheffer een Declaration on Alliance Security voor, dat het lanceerplatform moet worden voor de discussie over een nieuw Strategisch Concept. In dat basisdocument legt de NAVO de richting vast die ze de komende jaren uit wil gaan. Men hoopt daarmee klaar te zijn tegen begin 2011. Onvermijdelijk komt ook de nucleaire strategie ter sprake. Tegelijk loopt in de VS de Nuclear Posture Review, een herziening van de ontplooiing van nucleaire capaciteiten, met eindrapport tegen einde 2009. Die twee processen zullen elkaar sterk beïnvloeden. Europese landen kunnen op de Amerikaanse besluitvorming wegen door binnen de NAVO te pleiten voor nucleaire ontwapening. De voorzet is al gegeven: de Duitse en Noorse ministers van Buitenlandse Zaken hebben eerder al voorgesteld de terugtrekking van de NAVO-kernwapens op de agenda te zetten. In Nederland vinden PVDA, Groen Links en SP dat minister van Buitenlandse Zaken Verhagen hetzelfde moet doen. En in ons eigen land wacht de resolutie uit 2005 nog steeds op politiek initiatief.
Onze ministers moeten de kansen die er nu zijn om de kernwapens uit Europa weg te krijgen ten volle benutten. Als de kernwapenstaten hun plicht tot ontwapening niet dringend aux sérieux gaan nemen, dreigt het uit de hand te lopen. VN-secretaris Ban Ki-Moon noemt de doctrine van nucleaire afschrikking besmettelijk: zo lang sommige landen hun kernwapens zien als de hoeksteen van hun verdediging, worden ontwapeningsprocessen geblokkeerd en blijft de verleiding voor andere landen om bij de nucleaire club te horen groot. Hoe kunnen wij Iran er van overtuigen af te zien van de ontwikkeling van kernwapens als we zelf beweren ze nodig te hebben voor onze veiligheid? Kernwapens, of ze nu in handen zijn van Iran, Israel of de NAVO, zijn bovendien illegaal. In 1996 verklaarde het Internationaal Gerechtshof in De Haag dat de bedreiging met of het gebruik van kernwapens strijdig zijn met het internationaal recht. De NAVO kan het goede voorbeeld geven door kernwapens uit haar strategie te schrappen. Een verwijdering van de kernwapens uit Europa zou daarin een eerste stap kunnen zijn, en een belangrijke impuls betekenen voor ontwapeningsinspanningen wereldwijd.
Iedereen is het erover eens dat op de volgende toetsingsconferentie van het Non-Proliferatie Verdrag, in 2010, stappen vooruit moeten worden gezet, willen we het verdrag redden. Obama wil nucleaire ontwapening weer een kans geven. Het enthousiasme bij het militaire establishment om de kernwapens nog langer in Europa te houden neemt zienderogen af. Er is dus de opening om de terugtrekking van de Amerikaanse kernwapens uit Europa te bespreken zonder de VS voor het hoofd te stoten en er een politieke prijs voor te betalen. Waar wachten onze ministers nog op?
Abolition 2000 Belgium (netwerk voor de afschaffing van kernwapens, met meer dan 50 Belgische lidorganisaties)
11.11.11. - Koepel Noord-Zuid bewegingen
ACW - Algemeen Christelijk Werknemersverbond
AEPGN - Association des Etudiants Pour la Prévention Guerre Nucléaire
Amis de la Paix O/Ambleve
Amis de la Terre Belgique
AMPGN - Association Médicale pour la Prévention de la Guerre Nucléaire
Artsen voor Vrede
Belgian Pugwash Group
Bond Beter Leefmilieu
Centre Ghandi Bruxelles
Chirojeugd Vlaanderen
Christenen voor het Socialisme
CNAPD - Coordination Nationale d’Action pour la Paix et la Démocratie
Commission Justice et Paix
Conseil Interdioc. Laics
Cota asbl
De Vieze Gasten
Ecolo
Fondation Jacquemotte
Friends of the Earth Vlaanderen & Brussel
Greenpeace Belgium
Groen!
Groen! hoofdstedelijke werkgroep
Hiroshima mon Souvenir
Jeugddienst Bisdom Antwerpen
Jongeren Derde Wereld
Juristen voor de Vrede
KAV - Katholieke Arbeiders Vrouwen
KLJ - Katholieke Landelijke Jeugd
Kommunistische Partij Vlaanderen
KUL - Katholieke Universiteit Leuven
KWB - Katholieke Werknemers Bond
LEF - Links Ecologisch Forum
M.C.P. - Mouvement Chrétien pour la Paix
Masereelfonds
MEMO VZW
Oxfam Solidariteit
Oxfam Wereldwinkels
Parti Communiste
Pax Christi Vlaanderen
Pax Christi Wallonie Bxl
Rassemblement de Femmes Pour La Paix
Rassemblement de Paix et Développement
Rencontres pour la Paix
SAP Socialistische Arbeiders Partij
Scouts en Gidsen Vlaanderen
SJW Socialistische Jonge Wacht
SLP - Sociaal-Liberale Partij
Uilekot
ULDP - Union Liégeoise pour la Défense de la Paix
VAKA - Hand in Hand
Velt
Verbond VOS vzw, Vlaamse Vredesbeweging
Vie Féminine
Vlaamse Artsen voor Milieu
VRAK AKtie VRedesbelasting
Vrede vzw
Vredesactie
Vredeshuis Aalst
|
