images/headerlefonline.jpg
Delen van artikels

De recent aangekondigde herstucturering is de derde in een reeks, na deze van 2007 en 2010.

 

Juni 2007: Carrefour is van plan om 900 banen van de 5.502 werknemers in de supermarkten te schrappen en om 16 winkels te sluiten. Na sterke mobilisatie van de werknemers wordt er in oktober een akkoord getekend tussen vakbonden en de directie. De directie verbindt er zich toe om voor alle medewerkers van de 16 getroffen winkels een andere oplosing te vinden dan de naakte ontslagen: vrijwillig vertrek, brugpensioen, tijdskrediet voor 50-plussers en overplaatsingen.
Februari 2010: de toekomstvisie van Carrefour in België betekent weer 1672 ontslagen en 21 winkels dicht. Onder druk van twee algemene stakingen in februari en april wordt de druk op de directie verhoogd en wordt een sociaal akkoord in juli 2010 bereikt. Twaalf winkels worden gered en naakte ontslagen worden vermeden. Toch gaan nog 1448 banen verloren onder meer via brugpensioen en vrijwillige vertrekken.
25 Januari 2018: 1233 mensen dreigen ontslagen te worden in de vestigingen van Carrefour België. Een collectief ontslag wegens herstructurering heet het. Het bedrijf is niet verlieslatend. Carrefour maakte in 2016 nog miljarden winst.

 

Onderussen volgen in België de herstructureringsplannen in andere bedrijven elkaar in een hels tempo op. Ford Genk, NLMK in La Louvière (okt 2012), Belfius en Philips (nov 2012), ING (december 2012 en okt 2016 met 3150 ontslagen), Arcelor Mittal (jan 2013), Caterpillar (februari 2013): in vijf maanden tijd, van okt. 2012 tot februari 2013, gaan er 15 000 arbeidsplaatsen verloren, vooral in de industrie en de banksector. In 2012 zijn in België 16 707 personen betrokken bij collectief ontslag. Telkenmale volgen er langdurige en keiharde onderhandelingen tussen vakbonden en directie om op basis van de wet Renault een sociaal plan af te dwingen voor de werknemers die hun job verliezen.

 

De Wet-Renault
Zonder enig voorafgaand overleg kondigde Renault-Vilvoorde op een persconferentie in februari 1997 dat de vestiging de deuren zou sluiten. De algemene verontwaardiging leidde tot een ABVV ACV mars voor werk op 16 maart in Brussel waar heel wat sterke buitenlandse delegaties aanwezig waren. De opgelegde procedures voor collectief ontslag werden verstrengd. In heel Europa werden bedrijven verplicht om met werknemersorganisaties te overleggen over de situatie van het bedrijf, de vooruitzichten op het vlak van tewerkstelling, het bedrijfsbeleid. Op 13 februari 1998, een jaar na de sluiting werd de wet-Renault gestemd: een procedure die een bedrijf dat tot collectieve ontslagen wil overgaan moet volgen
De aankondiging vorige maand van het herstructureringsplan Carrefour was aangekondigd in het Parijse hoofdkwartier en pas 48 uur later werden de gevolgen voor Carrefour België medegedeeld. Dat het nog erger kan bewees Caterpillar in 2016: een Amerikaans gezant kwam speciaal vanuit de VS om de beslissing van het managment op een persconferentie aan te kondigen. En vertrok meteen weer naar huis. Naast Carrefour en Caterpillar waren er ook grote herstructureringsplannen bij Axa, P&V Douwe Egberts, Eurostation, ING ... . De grootse was echter Renault in 1997.

 

Vakbonden stellen nu een herziening voor van de wet-Renault die dit jaar zijn 20ste verjaardag viert. De vakbonden stellen vast dat deze wet het vonnis slechts uitstelt. Er wordt geen rekening gehouden met de voorstellen van de vakbonden. Werknemers zouden gewaarschuwd moeten worden wanneer het bedrijf in moeilijkheden zit. De vakbonden zouden alternatieven kunnen voorstellen. Er zou een soort knipperlicht of checklist moeten ingesteld worden op basis waarvan de vakbonden een expertise zouden kunnen aanvragen wanneer er voldoende onrustwekkende tekenen in managment, financies of producties zouden opduiken. In Frankrijk bestaat er zo een 'alarmrecht'. Daarbij heeft de wet-Renault enkel betrekking op de afdankende onderneming zonder de betrokkenheid van de onderaannemers die ook geraakt worden of zelfs gedwongen de boeken neer te leggen.

 

Herstructureringsplan ING
Hoe staat het met het herstructureringsplan ING nadat de bank in oktober 2016 het ontslag aankondigde van 3150 werknemers in de komende vijf jaar. In 2017 hebben 761 personeelsleden de bank verlaten, voor het merendeel vrijwillig (448) of in het kader van vroegtijdig vertrek voor 55+ (138). Er zijn uiteindelijk maar 120 effectief ontslagen. Dit was het resultaat na langdurige onderhandelingen tussen vakbonden en directie van ING na de aankondiging van de herstructureringsplannen. Nog 759 personeelsleden hebben nu al toegezegd om in het kader van 55+ regeling te vertrekken tegen einde 2021. Samen met deze van 2017 maakt dat een totaal van 897 personen die in dit kader willen vertrekken. Dit is maar 60% van de 1500 personen die hiervoor in aanmerking komen. Niet alle 55+ willen vertrekken. Ondertussen blijft ING nieuwe mensen aanwerven. In 2017 werden 272 mensen aangeworven en groeien het aantal nieuwe agentschappen. "Het zijn aanwervingen met contracten van lange duur en die beantwoorden aan het nieuwe profiel van de toekomstige bank" aldus de directie. Het herstructureringsplan voorziet ook de overname van een klein deel van het Record Bank netwerk. Slechts 71 personeelsleden komen naar ING de anderen zullen eind februari vernemen dat hun contract wordt beëindigd. De werknemers van deze gefranchiseerde agentschappen zijn dus de grote verliezers vermits ze niet op de pay-roll van ING vermeld staan. Hoe zit het met de sfeer in een bedrijf waar 55 plussers op de schopstoel zitten wegens een herstructureringsplan en tegelijkertijd nieuwe jongere mensen worden aangeworven?

 

Bedrijven voor hun verantwoordelijkheid stellen
In een reactie op de aankondiging van de ontslagen bij Carrefour stelt Cathérine Fonck (CDH) voor dat bedrijven die collectief ontslagen meer sociale bijdragen moeten betalen. "De regering doet niets om deze collectieve ontslagen af te remmen en de bedrijven te responsabiliseren. De regeringsverklaring van okt 2014 voorziet de aanpassing van het reglementaire stelsel van prepensioenen en van de Renaultprocedure, dwz de procedures moeten korter en vlugger afgehandeld worden. Vooral jongere mensen met lage opleiding en ouderen worden afgedankt. In dit soort procedures zijn de kansen op de arbeidsmarkt voor deze mensen zeer laag en kosten dus meer geld aan de maatschappij".

 

Ondertussen spreken de tenoren van het bedrijfsleven in wollige en bedekte termen over deze sociale bloedbaden. Hun arrogantie kent geen grenzen. Pieter Timmermans (FEB, Féderation des Entreprises Belges): "We staan voor fundamentele veranderingen in de economie. Alleen conservatieven kijken naar het verleden en een bedrijf moet vooruit. ...... Een bedrijf moet zich aanpassen en dan zijn sprong wagen.... Elke verandering is een bron van opportuniteiten en het creëren van jobs". .....If you can't fire, you won't hire." Getoetst aan de realiteit betekent dit winstmarges vergroten waarbij het personeel moet opdraaien voor de commerciële dwalingen en tekortkomingen van de directie. En wat te zeggen van het commentaar van Paul de Grauwe die het Carrefour débacle het noodzakelijk voorbeeld ziet van de harde wet van de creatieve destructie (Carrefour et la dure loi de la destruction créative, Le Soir, 29/01/2018): "Het verlies van een job is pijnlijk temeer dat dit verlies het resultaat blijkt te zijn van blinde krachten waar de werknemers van Carrefour geen vat op hebben. En de perceptie groeit dat achter die blinde krachten van het kapitalisme een harde realiteit schuilt waarbij de arbeiders het gelag betalen en de kapitalisten er van doorgaan met de winst.....Vooruitgang is maar mogelijk op de ruines van het oude".


Met dat 'oude' bedoelt hij de 'verouderde Belgische arbeidswetgeving' dat het 'creatieve' verhindert. Deze arbeidswetgeving is er echter gekomen door harde sociale strijd om beter loon en arbeidsomstandigheden af te dwingen. Het zit immers niet in het DNA van het kapitalisme om de gevolgen van herstructurering aan menselijke maatstaven te toetsen. De arbeiders worden in het kapitalistisch systeem beschouwd als variabele factoren en als financieringsbron en worden gedwongen zich uiterst flexibel op te stellen. Dat in België de kloof tussen arm en rijk één van de kleinste is in Europa is te danken aan een onaflaatbare sociale strijd om onze verworvenheden te behouden. De arbeidersstrijd en deze van de vakbonden staat voor fundamentale veranderingen waar de arbeiders zich niet zomaar kunnen aanpassen en hun sprong wagen om hun kansen te grijpen zonder hun menswaardigheid te verliezen. Die veranderingen hebben namen: desindustrialisering, robotisering, flexibilisering, globalisering en dat allemaal in een Europese neoliberale context. Die begrippen moeten elke dag gefileerd en geconfronteerd worden aan de realiteit van het dagelijks leven. 'The School of Life' is de beste leerschool. Vakbonden, academici en burgerbewegingen hebben hierbij een grote verantwoordelijkheid om het neoliberale discours in alle lagen van onze maatschappij te ontmaskeren met het doel onze politici onder druk te zetten. Er zijn menswaardige en milieuvriendelijke alternatieven. Het is hoog tijd.

 

Marie Jeanne Vanmol
Februari 2018

 

Bronnen: De Nieuwe Werker, Le Soir, Wat zoudt gij zonder het werkvolk zijn Jaak Brepoels