lniakniojamlfgok
                                 Meer info...

MF2018 aff A2 FR HR-page-001

MF2018 aff A2 NL HR-page-001

Logo Coord Blokkade kl

                                    Meer Info

Affiche C50

TTIP CETA

Meer info

flyer voorkant

Meer info

Delen van artikels

Het Nicaraguakanaal? Al over gehoord? Het VRT-tv-journaal toonde eind vorig jaar kort beelden van de start van de werken door Nicaragua’s 'linkse' president Daniel Ortega en de baas van de Chinese bouwmaatschappij. Maar dat was het zowat. Verder viel er bij ons in de media – ook de alternatieve – weinig of niets over te vernemen.

Nochans gaan Chinese bedrijven - honderd jaar nadat de Amerikanen in 1914 het Panamakanaal afwerkten - nu de tweede doorsteek tussen de Atlantische en Stille Oceaan realiseren. Dat het over zo’n megaproject zo stil blijft?

Panamakanaal: 100 jaar geleden hét huzarenstuk van de jonge V.S.

TV5 Le Monde zond onlangs een documentaire uit over de aanleg door de Amerikanen van het Panamakanaal. Om dat te kunnen deden ze eerst Panama zich afscheuren van Colombia. Dat het nieuwe landje niets in de pap te brokken had bleek toen de Amerikanen – onder leiding van president Theodor Roosevelt – een groot gebied aan weerszijden van het kanaal dat Panama doormidden snijdt, volledig in eigen beheer namen. Die zone werd een soort 'vrijstaat' binnen Panama, onder Amerikaanse militaire bescherming. Pas sinds 1 januari 2000 liep de overeenkomst die dit bepaalde af, en werd het Panamakanaal eigendom van Panama. Sindsdien wordt het kanaal beheerd in een aparte entiteit: de Kanaalautoriteit ACP, wat staat voor Autoridad del Canal de Panamá.

De aanleg van het Panama-kanaal kostte - door tropische ziektes én het bijzonder gevaarlijke werk - massaal veel mensenlevens, vooral de levens van zwarte arbeiders uit het Caraïbisch gebied.

Voor de Amerikanen hadden de Fransen het al eens geprobeerd om de twee grote oceanen te verbinden daar waar Midden-Amerika het smalste is. Het werd een pijnlijke mislukking. De Amerikanen slaagden wel en leverden zo het bewijs van de kracht van hun jonge natie en hun industrieel systeem.

En nu steken de Chinezen de Yankees in een bijna-buurland van Panama (tussen Nicaragua en Panama ligt nog Costa Rica) de loef af!

Sandinistische utopie?

Even kijken wat je op het Web over het nieuwe interoceanisch kanaal kan vinden.

Wikipedia: “Het Nicaraguakanaal is een project voor een waterweg tussen de Atlantische Oceaan en de Stille Oceaan dwars door Nicaragua, in Centraal-Amerika. Een dergelijk kanaal zou de rivier San Juan volgen vanaf San Juan del Sur tot aan het Meer van Nicaragua (34 meter boven zeeniveau), waarna een doorsteek (kanaal) naar Rivas aangelegd zou worden.  (...)

Op 13 juni vroeg het parlement van Nicaragua aan Chinese bedrijven om het Nicaraguakanaal aan te leggen. Het geplande kanaal zal 278 kilometer lang zijn, 150 à 200 meter breed en 22 meter diep. De grootste huidige containerschepen kunnen het gaan bevaren. In september 2014 werden de kosten geraamd op 50 miljard dollar, in plaats van de 40 miljard dollar die in 2013 geschat werd.

Volgens de HKND Group, het bedrijf dat de opdracht mag uitvoeren, levert het totale project 250.000 banen op. (...) Op 22 december 2014 gingen de werkzaamheden van start. (...) Volgens president Daniel Ortega zal het kanaal Nicaragua ‘economisch onafhankelijk’ maken.” (1)

Chinaragua? Chinees neokolonialisme?

Bij het Mondiaal Magazine Mo* is een heel ander geluid te horen in het stuk: "Nicaraguakanaal schendt nationale soevereiniteit". Een bijdrage van José Adán Silva van 14 juni 2013. (2)

De auteur opent met te stellen “dat volgens grondwetspecialisten, het feit dat Nicaragua aan een Chinees consortium een langdurige concessie toekent voor een kanaal tussen beide oceanen, een schending van de nationale soevereiniteit is.”

De concessie geldt voor 100 jaar. Herhaalt zich in Nicaragua de geschiedenis van het Panamakanaal ?

In het Nicaraguaans parlement stemden in juni 2013, 61 verkozenen voor, 25 tegen. De voorstanders verwelkomen de Chinese investering omdat ze denken dat ze de economie van het land vooruit zal helpen. De tegenstanders vinden dat de Chinezen te veel macht krijgen over Nicaragua's economie en bevolking. Volgens critici zal het project de werkloosheid in het arme land nauwelijks terugdringen omdat Chinezen vaak met Chinese werknemers werken.

Grote infrastructuurwerken zoals dit kanaal, maar ook veel projecten in Afrika en het Midden-Oosten tonen volgens de critici dat China strategische landen koloniseert via haar bedrijven, net zoals westerse multinationals dit al doen sinds ‘de formele dekolonisatiegolf’ na WO II.

Volgens een bericht op http://www.lachispa.eu “is er veel weerstand onder de bevolking, de politieke oppositie en maatschappelijke organisaties in Nicaragua, die het megalomane project zien als een bedreiging voor mens en natuur en als de ultieme uitverkoop van soevereiniteit van het land. Gekscherend wordt er door critici al gepraat over de vorming van ‘Chinaragua’, een combinatie van China en Nicaragua dat verwijst naar de grote politiek-economische invloed die China in het Sandinistische land zal krijgen.” (3)

Maar niet alleen Nicaragua zal veel meer met de Chinezen rekening moeten houden. Steven Mons schreef op lachispa.eu: “Voor China opent zich de mogelijkheid om via Latijns Amerika relatief stilletjes vaste voet op het westelijk halfrond te krijgen. Het arme en corruptiegevoelige Nicaragua dat al eeuwenlang droomt over een kanaal, is voor China de ideale basis om haar invloed over het continent uit te breiden. China wil de handel in Midden-Amerika vergroten en een gunstig investeringsklimaat scheppen. Dit geeft de Aziatische grootmacht directe toegang tot de natuurlijke hulpbronnen in het gebied en levert tegelijkertijd politieke bondgenoten op.

In feite ligt aan de bouw van het Nicaraguakanaal dezelfde motivatie ten grondslag als aan de bouw van het Panamakanaal door de VS. Een interoceanisch kanaal is niet alleen een middel om handel en investeringen te bevorderen, het is bovenal een machtsmiddel van grote politiek-strategische waarde. Als alles verloopt zoals gepland, krijgt China met de komst van het kanaal het gezag over de belangrijkste internationale doorvaarroute tussen het oostelijk en het westelijk halfrond en heeft het tegelijkertijd een goede reden om marineschepen naar Midden-Amerika te sturen. Het is zelfs niet onrealistisch om te stellen dat een door Chinezen gecontroleerd kanaal gebruikt zou kunnen worden voor vijandelijke militaire doeleinden. Kortom, de bouw van een modern trans-Isthmisch kanaal in de achtertuin van de VS is veel meer dan een leuke economische investering op de lange termijn voor China. Het is een potentiële geopolitieke meesterzet, strategisch uitgevoerd in een land met anti-Amerikaans sentiment, corruptiegevoelige politici en een arme bevolking die snakt naar economische voorspoed.”

Concurrerende kanalen

Het Nicaraguakanaal zal voor een aardverschuiving in de internationale handel zorgen, heet het. De concurrentie tussen beide kanalen zou de prijzen voor internationaal transport laten dalen. Nu kost het voor de grootste zeeschepen meer dan 200.000 euro om het Panamakanaal te mogen gebruiken.

Maar wat maakt dat het nieuwe kanaal de concurrentie met het oude aan zal kunnen ? Wie op de kaartjes kijkt, ziet dat de nieuwe vaarweg een flink stuk langer is: bijna vier keer zo lang zijn. Het Panamakanaal is 77 km lang, dat door Nicaragua zo’n 286 kilometer.

De nieuwe vaarroute die tegen 2020 klaar moet zijn, zal echter grotere schepen toelaten: supertankers tot 250.000 ton. Het Nicaraguakanaal zal ook minder hoogte moeten overwinnen en minder en kleinere sluizen hebben. Door het geringe hoogteverschil twijfelen experts echter of de verschillen in eb en vloed tussen de twee oceanen onder controle gehouden kunnen worden.

Om de concurrentie aan te kunnen zou het zuidelijker Panamakanaal onder andere grotere sluizen bouwen. De renovatie (en uitbreiding) van dit kanaal, waaraan onder andere het Belgische baggerbedrijf De Nul meewerkt, liep echter vertraging op omdat de kostprijs veel hoger opliep dan gepland, onder meer door een verkeerde inschatting van de klimatologische situatie. (22)

Als de twee kanalen volop in concurrentie met elkaar zullen gaan, blijft het nog af te wachten of ze beide nog wel rendabel zullen zijn. Met name voor Nicaragua zou de opbrengst van zijn nieuwe kanaal wel eens stevig kunnen tegenvallen.

Belgische betrokkenheid is er overigens bij beide kanalen. Zo lees je op http://nieuws-uitgelicht.infonu.nl/wetenschap/116184-nicaraguakanaal.html dat het Belgisch bedrijf SBE (Studiebureau voor Bouwkunde en Expertises) uit Sint-Niklaas gevraagd werd om in opdracht van de Chinese HKND-groep een haalbaarheidsstudie uit te voeren naar de bouw van het Nicaraguakanaal.

China beconcurreert V.S. in zijn achtertuin

“Chinese marineschepen meren af in Rotterdam” kon je op 27/1/2015 in de Nederlandse pers vernemen. “De Chinese marine legt daarmee voor het eerst een bezoek af aan Europa. Vrijdag vertrekken de schepen weer en vervolgen ze hun reis naar Frankrijk, Groot-Brittannië en Duitsland.” Nog even en de Chinese marine – die steeds meer deelneemt aan internationale operaties, tegen kapers bv. – kan via een door Chinese firma’s gegraven interoceanisch kanaal, de wereld om varen.

Ecologische nachtmerrie

In het Mo-stuk werd ook gewezen op "de mogelijke milieuschade". Mogelijke? Kan je zo’n kanaal aanleggen zonder milieu en natuur niet ingrijpend te beschadigen?

Want men graaft niet zomaar een waterweg. Naast het kanaal moeten havens, een internationale luchthaven, fabrieken en een ‘vrijhandelszone’ ontstaan.

Milieubeschermers blijken dan ook al meermaals te hebben gewaarschuwd voor de gevaren die het Nicaraguakanaal voor het ecosysteem zal betekenen. De waterweg en wat er bij hoort, zal grote natuurgebieden beschadigen en bedreigde diersoorten in gevaar brengen. Zo worden de reuzenmiereneter, koningsadelaar en poema in de regio met uitsterven bedreigd door de aanleg van het kanaal. Bovendien leven er ook mensen in het gebied; inheemse volkeren met name. Zij hebben via gerechtelijke stappen nog geprobeerd de aanleg van de vaargeul te voorkomen. Tevergeefs.

Deskundigen wijzen verder op het gevaar van een nieuwe verbinding tussen de twee oceanen, voor het migreren van soorten die elders het ecologisch evenwicht gaan verstoren en er ziektes verspreiden.

Ook het feit dat het kanaal langs het Cocibolcameer komt, houdt gevaren in. Want dat meer van 8624 vierkante kilometer is het grootste zoetwaterreservoir in de regio. Door van het meer een onderdeel van het kanaal te maken, dreigt verzilting. En als zijn zoetwatervoorziening om zeep gaat, zal het straatarme Nicaragua er nog slechter aan toe zijn, alle mooie Chinese beloften ten spijt.

Jan-Pieter Everaerts - (eerder verschenen in ezine De Groene Belg)

Bronnen:

1 http://nl.wikipedia.org/wiki/Nicaraguakanaal

2  http://www.mo.be/artikel/nicaraguakanaal-schendt-nationale-soevereiniteit

3  http://www.lachispa.eu/artikelen/nicaraguakanaal-sandinistische-utopie-of-een-geopolitieke-meesterzet-van-china/

Aanbevolen lectuur: het artikel van Steven Mons “Nicaraguakanaal: Sandinistische utopie of een geopolitieke meesterzet van China?” op http://www.lachispa.eu/artikelen/nicaraguakanaal-sandinistische-utopie-of-een-geopolitieke-meesterzet-van-china/

Alsook “Why the Plan to Dig a Canal Across Nicaragua Could Be a Very Bad Idea”:  http://www.wired.com/2014/02/nicaragua-canal/

Een foto van verzet tegen het kanaal is oa te vinden bij dit BBC artikel: http://www.bbc.com/news/world-latin-america-30140244